Wanneer mensen vandaag Het Naanhof bezoeken, vallen de Vlaamse geiten vaak als eerste op. Dat is niet verwonderlijk. Ze zijn het meest zichtbare onderdeel van ons project.
Toch vormen de geiten niet het vertrekpunt van ons verhaal.
Lang voordat de eerste Vlaamse geiten arriveerden, waren we al bezig met het ontwikkelen van een soortenrijk landschap. Wat ooit een vrij klassieke productieweide was, evolueerde stap voor stap naar een mozaïek van hagen, houtkanten, hoogstamfruitbomen, hakhout, bosjes en bloemrijke zones.
Niet volgens een vooraf uitgetekend masterplan, maar door voortdurend te observeren, bij te leren en het landschap elk jaar een beetje rijker te maken.
De Vlaamse geiten kwamen dus niet terecht op een lege weide. Ze werden onderdeel van een landschap dat al jarenlang in ontwikkeling was.
Meer dan natuurbeheer
Voor ons is biodiversiteit geen afzonderlijk project naast de geitenhouderij. Ze vormt de basis waarop alle andere keuzes steunen.
Wanneer we een haag planten, denken we niet alleen aan vogels, maar ook aan beschutting voor de geiten.
Wanneer we een houtkant laten uitgroeien, creëren we niet alleen leefgebied voor insecten, maar ook een natuurlijke voedselbron voor browsers zoals geiten.
Wanneer we een bloemrijke strook ontwikkelen, hopen we niet alleen meer bestuivers aan te trekken, maar ook een landschap te creëren waarin planten, dieren en bodem elkaar versterken.
Elke ingreep heeft meerdere functies. Biodiversiteit is voor ons geen verzameling losse maatregelen, maar een manier van kijken naar het landschap.
Rentmeesterschap
Misschien vat het begrip rentmeesterschap onze visie nog het best samen.
Wij zien onszelf niet als eigenaars van de natuur, maar als tijdelijke beheerders van een stukje landschap. We proberen het niet alleen goed te onderhouden, maar ook rijker door te geven dan we het zelf hebben ontvangen.
Dat betekent niet dat we streven naar een perfect natuurgebied of dat elke vierkante meter volledig aan zijn lot wordt overgelaten. Integendeel. Ook begrazing, snoei, maaibeheer en het aanplanten van bomen maken deel uit van die verantwoordelijkheid.
Voor ons is goed beheer geen tegenstelling van natuur. Het is juist een manier om natuur kansen te geven.
Meten is weten
Biodiversiteit wordt vaak omschreven met woorden als “soortenrijk” of “ecologisch waardevol”. Wij proberen die begrippen zoveel mogelijk te onderbouwen met waarnemingen.
Doorheen de jaren inventariseren we systematisch planten, insecten, vogels, zoogdieren en tal van andere organismen. Op het moment van schrijven werden op het perceel al meer dan tweeduizend soorten vastgesteld.
Dat zijn niet alleen opvallende soorten zoals vogels of vlinders. Juist minder bekende groepen, zoals wantsen, zweefvliegen, nachtvlinders en kevers, vertellen vaak veel over de ecologische kwaliteit van een gebied.
De soortenlijst groeit nog elk jaar verder en vormt voor ons een objectieve manier om de ontwikkeling van het landschap op te volgen.
Een landschap waarin geiten thuishoren
De Vlaamse geit past verrassend goed binnen deze visie.
Als browser benut ze niet alleen gras, maar ook bladeren, jonge scheuten, twijgen, struiken en bramen. Daardoor gebruikt ze het landschap op een heel andere manier dan veel andere graasdieren.
Voor ons is een gevarieerde weide daarom veel meer dan een mooi decor. Ze biedt voedsel, beschutting, uitdaging en keuzevrijheid voor de geiten, terwijl ze tegelijk leefgebied vormt voor talloze planten en dieren.
Biodiversiteit is dus niet alleen goed voor de natuur. Ze maakt ook gezondere, interessantere leefomstandigheden voor onze geiten mogelijk.
Geiten als medebeheerders
De komst van de Vlaamse geiten vormt geen eindpunt, maar een nieuw hoofdstuk.
Begrazing beïnvloedt welke planten kansen krijgen, hoe struiken zich ontwikkelen en welke insecten daarvan profiteren. Tegelijk verandert het landschap ook het gedrag en het voedselaanbod van de geiten.
Die wederzijdse beïnvloeding maakt dit project zo boeiend. We zijn benieuwd welke veranderingen de komende jaren zichtbaar zullen worden en welke nieuwe soorten zich zullen vestigen.
Omdat we het perceel al jarenlang inventariseren, beschikken we over een unieke uitgangssituatie om die evolutie op te volgen.
Een levend experiment
Misschien is dat wel de kern van Het Naanhof.
We proberen niet alleen Vlaamse geiten te houden. We willen begrijpen hoe bodem, planten, insecten, vogels, pony’s, kippen en geiten elkaar beïnvloeden.
Deze website is daarom geen eindverslag, maar het logboek van een voortdurend leerproces.
Sommige verwachtingen zullen bevestigd worden. Andere zullen we moeten bijstellen. Dat is precies wat wetenschap zo boeiend maakt.
Ons doel is niet om een perfect landschap te creëren, maar om stap voor stap bij te dragen aan een landschap waarin steeds meer leven een plaats vindt.
Als we het perceel over enkele tientallen jaren rijker kunnen doorgeven dan we het ooit aantroffen, dan beschouwen we ons project als geslaagd.